این نوزاد مبارک آنچنان ویژگیهای پدر گرامی اش حضرت علی(ع) را در خود جمع کرده بود که زینب «زینت پدر» نام گرفت و وارث تمام زیبائی های خاندان رسالت و امامت در طول تاریخ گردید

زینب کبری(س) در خانه وحی و ولایت، از پدر و مادر معصوم به دنیا آمد و در آغوش نبوت، مهد امامت و ولایت و مرکز نزول وحی الهی نشو و نما نمود و از پستان یگانه مادر معصوم جهان هستی «فاطمه زهرا(س)» شیر خورد و از ابتدای شیرخوارگی در آغوش پرمهر مادر، عفت، حیا، شهامت و عطوفت را فرا گرفت و هم زمان با دوران شیرخوارگی در محضر بزرگترین استادان جهان انسانیت یعنی رسول اللّه (ص) و امیرالمؤمنین و دو برادر بزرگوارش امام حسن(ع) و امام حسین(ع) تربیت یافت. در نتیجه، گمان نمی رود که تا به حال هیچ دختری به آن تربیت بلند که زینب (س) در آن خانواده بزرگ به آن نایل گردید، رسیده باشد زینب کبری اکثر اوقات در کنار جد مهربانش رسول خدا بود، انس زینب (س) به رسول خدا(ص) و نیز محبّت حضرت به این دختر در وصف و بیان نمی گنجد.

فاطمه زهرا(سلام اللّه علیها) در آن مدّت کوتاه نه تنها دخترش زینب را از نظر رشد فکری، اخلاقی، فرهنگی و معنوی تربیت کرد بلکه او را از بسیاری از علوم قرآنی و پیش آمدهای آینده آگاه نمود. و حیا و عفت را عملاً به او آموخت تا آنجا که نابینایی بر فاطمه وارد می شود پشت پرده می رود، این درسهای حیا را زینب (س) بخوبی فرا گرفت.

زینب تربیت شده پدری است که در اوج شجاعت و قهرمانی، از بالاترین حد حیا برخوردار است. و اوج حیایی آن مادر پاکدامن و این پدر دلاور را هنگام خواستگاری علی( ع )از زهرا(س) می بینیم که جز سکوت محض هیچ نمی گویند.

از این دو دریای حیا و پاکی شیر زنی چون زینب (س) که مجسمه حیا است به وجود می آید. و این والدین معصوم سخت از مرز حیا و عفت او پاسداری می کردند.

«یحیی مازنی» که از علمای بزرگ و راویان حدیث است، چنین نقل می کند: مدت ها در مدینه، در همسایگی علی (ع) در یک محلّه زندگی می کردم. منزل من در کنار منزلی بود که «زینب» دختر علی (ع) در آن جا سکونت داشت، حتی یک بار هم، کسی حضرت زینب را ندید و صدای او را نشنید. او هرگاه می خواست به زیارت جدّ بزرگوارش برود، در دل شب می رفت، و در حالی که پدرش علی(ع) در پیش و برادرانش حسن و حسین (علیهما السلام) در اطراف او بودند. وقتی هم به نزدیک قبر شریف رسول خدا (صلی اللّه علیه و آله و سلّم(می رسیدند، امیرالمؤمنین(ع) شمع های اطراف قبر را خاموش می کرد. یک روز امام حسن(ع( علّت این کار را سؤال کرد، حضرت فرمود: «اَخشی اَن یَنظُر اَحَد اِلی شَخصِ اُختِکَ زَینَبَ؛ از آن می ترسم که کسی (در روشنی) خواهرت زینب را ببیند. » راستی کجا رفته این مرزبانی های حیا؟! و چرا در جامعه شیعه علوی می بینیم که مردان با همسران آرایش کرده و دختران بی بهره از حجاب در پارک ها و خیابان ها و... ظاهر می شوند؟! و به قول «شیخ جعفر نقدی» زینب (سلام اللّه علیها) تربیت شده پنج تن آل عباء است: «فَالخَمسَةُ اَصحاب العَباءِ هُمُ الَّذِین قامُوا بِتَربیَتِها وَ تَهذِیبِها وَ کَفاکَ بِهِم مُؤَدَّبینَ و مُعَلِّمین ؛ پنج تن آل عباء به تربیت و فرهنگی سازی و تهذیب زینب همّت گماردند و همین بس که آنها اَدب کننده و آموزگار باشند.»

دکتر «عائشة بنت الشاطی»، بانوی نویسنده و اهل تحقیق اهل سنّت، چنین می گوید: «زینب در آغاز جوانی چگونه بوده است؟ مراجع تاریخی از وصف رخساره زینب در این اوقات خودداری می کنند، زیرا که او در خانه و رو بسته زندگی می کرد. ما نمی توانیم مگر از پشت پرده روی وی را بنگریم، ولی پس از گذشتن ده ها سال از این تاریخ، زینب از خانه بیرون می آید و مصیبت جانگداز کربلا او را به ما نشان می دهد. و کسی که او را به چشم دیده برای ما وصفش می کند و چنین می گوید: چنان که طبری نقل کرده است: گویا می بینم زنی را که مانند خورشید می درخشید و با شتاب از خیمه گاه بیرون آمد.»

پرسیدم او کیست؟ گفتند: زینب دختر علی (ع) است. و از دیگری نقل شده، که: به خدا که من صورتی مانند آن ندیدم گویا پاره ای از ماه بود، در صورتی که این بانوی بزرگ در آن وقت در پنجاه و پنجمین سال زندگی خود بود، غریب بود، خسته و کوفته بود، مصیبت زده و داغ دیده بود، پس جمال زینب در آغاز جوانی پیش از آن که سالمندی، و مصایب جانگداز خوردش کند و جام داغ دیدگی را تا پایان به او بنوشاند چگونه بود. تاریخ او را ندیده، چرا که حیای او مانع از آن شده است. مادرش فاطمه )سلام اللّه علیها) توصیه کرده است که: «خَیرٌ لِلنِّساءِ اَن لایَرَینَ الرِّجالَ وَ لا یَراهُنَّ الرِّجالُ؛برای زنان بهتر است که آنان مردان را نبینند، و مردان نیز آنها را نبینند.» با این حال از مسائل اجتماعی به دور نبودند بلکه دارای مجلس علمی ارجمندی بود، زنانی که می خواستند احکام دین را بیاموزند، در آن مجلس حاضر می شدند و کسب دانش می کرده اند.»

و اگر دستور الهی و آسمانی نبود که: «انَّ اللّهَ شاء اَن یَراهُنّ سَبایا؛براستی خدا خواسته که آن ها را اسیر ببیند»، حسین (ع) هرگز به خود اجازه نمی داد خواهر را در سفر کربلا به همراه ببرد.

نمونه ای از مقام علمی آن حضرت با مروری کوتاه به شرایط و زمینه هائی که خطبه معروف زینب کبری (ع) در آن بستر زمانی واقع شد می توان به اهمیت و جایگاه رفیع آن در فرهنگ عالی اهل بیت(ع) واقف شد. سخن گفتن در حال اسارت، بعد از آن همه مصیبت و ناراحتی ها و تألمات روحی و جسمی، که بحرانی ترین حالات را برای هر انسانی می تواند در پی داشته باشد. امّا زینب کبری(ع) از یک سو به خاطرات گذشته می اندیشد که چگونه 20 سال قبل از آن با عزت و احترام تمام، در کنار عزیزین اعضاء خانواده اش با شکوه و عظمت زندگی می کرد. او که در آن شهر معلم و مفسر قرآن برای بانوان بوده است، و از سوئی دیگر امروز حتی نه به صورت فردی عادی و آزاد به این شهر می آید بلکه بعنوان اسیر دست دشمن و همراه با سرهای به نیزه زده شده دلبندهای عزیزتر از جانش، وارد آن شهر غم زده می شود. زینب کبری بدون اینکه خم به ابرو بیاورد و ذرّه ای ابراز ذلت و خواری و شکستگی بکند با سیمائی کاملاً پر صلابت و قاطعیت و گفتاری فصیح و بلیغ همچون پدرش علی(ع)، به کوهی استوار می ماند که در برابر طوفان حوادث، سخت و مقاوم حتی واژه بلند شکیبائی و بردباری در مقابل عظمت و شکوه آن شیر زن نینوا به زانو در آمده است. آری تصور آن لحظات حساس تاریخی به ما می آموزد که صبوری و بردباری نیز از رفتار آن گرامی شگفت زده و متعجب است. زینب (س) آنچنان در سخنان خویش به آیات الهی و مثل های متداول تمسک می جوید مثل اینکه یک خطیب و مفسر ورزیده در اوج اقتدار و متعادل ترین حالات روانی سخن می گوید. او در خطبه اش تاریخ نکبت بار گذشته و اعمال نفرت انگیز و عبرت آموز کوفیان بی وفا را به رخ آنان می کشد و آنان را به تفکر و تعقّل در رفتار پیشینیان فرا می خواند. همچون پیامبری منذر از فرجام خطرناک اعمالشان آنان را می ترساند. زینب(س) از زحمات رسول گرامی اسلام و خدمات شایان توجّه آن گرامی به اهل اسلام سخن به میان می آورد. آری ایراد یک سخنرانی با رعایت فنون خطابه، منظم و منسجم، بدون دغدغه خاطر، تمام نفس ها را در سینه ها حبس می کند. یادآور بلیغ ترین خطابه های امیرمؤمنان علی(ع) به اهل آن دیار می شود. صبر زینب  زینب در وادی صبر و استقامت، یکه تاز میدان است، به گفته علاّمه مامقانی: «و هی فی الصبر و الثبات وحیدة»؛ «زینب در صبر و ثبات بی نظیر و یگانه است.» در بُلندای مقام صبر و بردباری آن گوهر عظیم الهی، همین بس که وقتی در برابر پیکر نورانی و خونین برادرش حسین ایستاد، رو به آسمان کرد و گفت: «بار خدایا! این اندک قربانی و کشته شده در راه خودت را از ما (خاندان پیامبر) بپذیر» این سخنان از آن بانوی آزاده، در هنگامی که برادر عزیزش حسین (علیه السلام) و دیگر برادران و فرزندان خویش را از دست داده بود، قوّت ایمان، ثبات اعتقاد، گذشتن از خود و فنا شدن وی را در خداوند می رساند. زینب بر اثر توجه و تربیت خمسه طیبه، آنچنان روح بزرگ یافته بود که شهادت عزیزانش را با صبر و ثبات وصف ناپذیر تحمّل نمود. نورالدین جزایری می گوید: «از جمله القاب زینب (علیهاالسلام) الراضیةِ با القدر و القضا» است، و این مخدّره چنان در برابر شداید و محن ایستادگی کرد که اگر اندکی از بسیار آن، بر اذیال جبال راسیات گذاشته شود آب می گردد، ولی این مخدره مظلومه، یکه و تنها، غریب و بی کس «کالجبل الراسخ...» در مقابل همه ایستادگی کرد. درست است که زینب در کربلا گریه ها و ناله ها نیز داشته است، چنانکه وقتی قامت علی اکبر بر زمین افتاد، زینب سراسیمه و با اشک دیدگان از خیمه بیرون آمد و فریاد زد: «یا حبیباه، یا ثمرة فؤاداه، یا نور عیناه!» و خود را بر روی بدن علی اکبر انداخت، حسین (علیه السلام) زینب را از پیکر علی جدا نموده به سوی خیمه ها برگرداند. با این که همین بانو در شهادت دو جوان خویش خاموش و ساکت بود، ولی ناله های زینب در این گونه موارد، دو جهت داشت: 1- گاهی عظمت مصیبت بیش از حد سنگین بود، از جمله شهادت علی اکبر، چرا که وی، مقامی بس ارجمند داشت و شبیه ترین کس به پیامبر (صلی الله علیه و آله) از نظر صورت و سیرت بود. به گفته نور الدین جزایری: «حضرت علی اکبر در واقعه عاشورا، نایب رسول خدا بود، همان طوری که قاسم (علیه السلام) نایب امام حسن (علیه السلام) و حضرت عباس نایب علی (علیه السلام) و حضرت زینب (علیهاالسلام) نایب زهرای اطهر (علیهاالسلام) بود، و علی اکبر از طینت محمدیه بوده است؛ چنان که در زیارتش می خوانیم: السلام علیک علی اول الشهید من نسل خیر سلیل من سلالته... بنابراین، به شهادت رسیدن علی اکبر، و مصیبت از دست دادن آن عزیز، چه اندازه سنگین و کمرشکن بوده است، مصیبتی که دل را آب می کند و عاطفه را به جوش می آورد، و نالیدن در چنین مصیبت عظمی، با مقام صبر در تعارض نیست 2 - دیگر این که گریه ها و ناله های زینب در کربلا و پس از آن در طول سفر کوفه و شام، در جهت اهداف عالیه و رسالت عظمای او، یعنی ابلاغ و انتشار پیام عاشورا بوده است. زینب از راه های گوناگون از جمله با خطبه ها و سخنرانی های آتشین و گریه های جانسوز خویش از نهضت حسینی پاسداری نمود.(به نقل وتلخیص از سایت hawzah.net)

نشانه موی پیامبر صلی الله علیه و آله

مردی از نوادگان انصار خدمت امام رضا علیه السلام رسید. جعبه ای نقره ای رنگ به امام داد و گفت:

«آقا! هدیه ای برایتان آورده ام که مانند آن را هیچ کس نیاورده است». بعد در جعبه را باز کرد و چند رشته مو از آن بیرون آورد و گفت: «این هفت رشته مو از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله است.که از اجدادم به من رسیده است».

حضرت رضا علیه السلام دست بردند و چهار رشته مو از هفت رشته را جدا کردند و فرمود: «فقط این چهار رشته، از موهای پیامبر است».

مرد با تعجب و کمی دلخوری به امام نگاه کرد و چیزی نگفت. امام که فهمید مرد ناراحت شده است، آن سه رشته مو را روی آتش گرفت. هرسه رشته سوخت، اما به محض این که چهار رشته موی پیامبر صلی الله علیه و آله روی آتش قرار گرفت شروع به درخشیدن کرد و برقشان چهره مرد عرب را روشن کرد.

صحبت گنجشک با امام علیه السلام
راوی: سلیمان (یکی از اصحاب امام رضا علیه السلام )

حضرت رضا علیه السلام در بیرون شهر، باغی داشتند. گاه گاهی برای استراحت به باغ می رفتند. یک روز من نیز به همراه آقا رفته بودم. نزدیک ظهر، گنجشک کوچکی هراسان از شاخه درخت پرکشید و کنار امام نشست. نوک گنجشک، باز و بسته می شد و صداهایی گنگ و نامفهوم از گنجشک به گوش می رسید. انگار با جیک جیک خود، چیزی می گفت.

امام علیه السلام حرکتی کردند و رو به من فرمودند:

« سلیمان! ... این گنجشک در زیر سقف ایوان لانه دارد. یک مار سمی به جوجه هایش حمله کرده است. زودباش به آن ها کمک کن!...

با شنیدن حرف امام در حالی که تعجب کرده بودم بلند شدم و چوب بلندی را برداشتم. آن قدر با عجله به طرف ایوان دویدم که پایم به پله های لب ایوان برخوردکرد و چیزی نمانده بود که پرت شوم...

با تعجب پرسیدم: «شما چطور فهمیدید که آن گنجشک چه می گوید؟» امام فرمودند: «من حجت خدا هستم... آیا این کافی نیست؟!»

میهمان دوستی امام علیه السلام
راوی: یکی از نزدیکان امام رضا علیه السلام

مرد گفت: «سفر سختی بود. یک ماه طول کشید».

امام رضا علیه السلام فرمودند: «خوش آمدی!»

«ببخشید که دیروقت رسیدم. بی پناه بودن مرا مجبورکرد که دراین وقت شب، مزاحم شما شوم».

امام لبخندی زدند و فرمودند: «با ما تعارف نکن! ما خانواده ای میهمان دوست هستیم».

در این هنگام روغن چراغ گردسوز فرونشست و شعله اش آرام آرام کم نور شد. میهمان دست برد تا روغن در چراغ بریزد، اما امام دست او را آرام برگرداند و خود، مخزن چراغ را پر کرد. مرد گفت: «شرمنده ام! کاش این قدر شما را به زحمت نمی انداختم».

امام در حالی که با تکه پارچه ای، روغن را از دستش پاک می کرد، فرمودند: «ما خانواده ای نیستیم که میهمان را به زحمت بیندازیم».

ابرهای سیاه
راوی: حسین بن موسی

از شما چه پنهان شک داشتم. نه به شخص امام رضا علیه السلام ؛ نه!... فقط باورم نمی شد که واقعا امامان معصوم، بتوانند قبل از اتفاقات از همه چیز اطلاع داشته باشند.

آن روز صبح به همراه امام رضا علیه السلام از مدینه خارج شدیم. در راه فکر کردم که چقدر خوب می شد اگر می توانستم امام را آزمایش کنم.

در همین فکرها بودم که امام پرسیدند: «حسین!... چیزی همراه داری که از باران در امان بمانی؟!»

فکر کردم که امام با من شوخی می کند، اما به صورتش که نگاه کردم، اثری از شوخی ندیدم. با تردید گفتم: «فرمودید باران؟! امروز که حتی یک لکّه ابر هم در آسمان نیست...».

هنوز حرفم تمام نشده بود که با قطره ای باران که روی صورتم نشست، مات و مبهوت ماندم. سرم را که بالا گرفتم، زبانم بند آمد. ابرهای سیاه از گوشه و کنار آسمان به طرف ما می آمدند و جایی درست بالای سرِ ما، درهم می پیچیدند. بعد از چند لحظه آن قدر باران شدید شد که مجبور شدیم به شهر برگردیم.

شربت گوارا
راوی: ابوهاشم جعفری

به سخنان امام گوش می دادم. هوا گرم بود و آفتاب ظهر، شدت گرما را بیش تر می کرد. تشنگی تمام وجودم را فرا گرفته بود. شرم و حیای حضور امام، مانع از آن شد که صحبتشان را قطع کنم و آب بخواهم. در همین موقع امام کلامش را قطع کرد و فرمودند: «کمی آب بیاورید!»

خادم امام ظرفی آب آورد و به دست ایشان داد. امام، برای این که من، بدون خجالت، آب بخورم، اوّل خودشان مقداری از آب را نوشیدند و بعد ظرف را به طرف من دراز کردند. من هم ظرف آب را گرفتم و نوشیدم.

نه! نمی شد. اصلاًنمی توانستم تحمل کنم. انگار آب هم نتوانسته بود درست و حسابی تشنگی ام را از بین ببرد. تازه، بعد از یک بار آب خوردن درست نبود که دوباره تقاضای آب کنم. این بار هم امام نگاهی به چهره ام کردند و حرفش را نیمه تمام گذاشت: «کمی آرد و شکر و آب بیاورید».

وقتی خادم برای امام رضا علیه السلام آرد و شکر و آب آورد، امام آرد را در آب ریخت و مقداری هم شکر روی آن پاشید. امام برایم شربت درست کرده بود. نمی دانم از شرم بود یا از خوشحالی که تشکّر را فراموش کردم. شاید در آن لحظه خودم را هم فراموش کرده بودم. با کلام امام رضا علیه السلام ناخودآگاه دستم را به طرف ظرف شربت درازکردم.

شربت گوارایی است. بنوش ابوهاشم!... بنوش که تشنگی ات را از بین می برد.

شما امام من هستید
یکی از دوستان ابن ابی کثیر

بعد از شهادت امام موسی کاظم علیه السلام ، همه درباره امام بعدی دچار شک و تردید شده بودند. همان سال برای زیارت خانه خدا و دیدار بستگانم به مکّه رفتم.

یک روز، کنار کعبه، علی بن موسی الرضا علیه السلام را دیدم. با خود گفتم: «آیا کسی هست که اطاعتش بر ما واجب باشد؟»

هنوز حرفم تمام نشده بود که حضرت رضا علیه السلام اشاره ای کردند و گفتند: «به خدا قسم! من کسی هستم که خدا اطاعتش را واجب کرده است».

خشکم زد. اول فکر کردم شاید متوجه نبوده ام و با صدای بلند چیزی گفته ام. اما خوب که فکر کردم، یادم آمد که حتی لب هایم هم تکان نخورده اند. با شرمندگی به امام رضا علیه السلام نگاه کردم و گفتم: «آقا!... گناه کردم... ببخشید!... حالا شما را شناختم. شما امام من هستید».

حرف «ابن ابی کثیر» که به این جا رسید، نگاهش کردم ... بغض راه گلویش را گرفته بود.

آخرین طواف
راوی: موفّق (یکی از خادمان امام علیه السلام )

حضرت جواد علیه السلام پنج ساله بود. آن سفر، آخرین سفری بود که همراه با امام رضا علیه السلام به زیارت خانه خدا می رفتیم. خوب به یاد دارم...

حضرت جواد را روی شانه ام گذاشته بودم و به دور خانه خدا طواف می کردیم. در یکی از دورهای طواف، حضرت جواد خواست تا در کنار «حجرالاسود» بایستیم. اوّل حرفی نزدم، امّا بعد هرچه سعی کردم از جا بلند نشد. غم، در صورت کوچک و قشنگش موج می زد. به زحمت امام رضا علیه السلام را پیدا کردم و هر چه پیش آمده بود، گفتم. امام، خود را به کنار حجرالاسود رساند. جملات پدر و پسر را خوب به یاد دارم.

«پسرم! چرا با ما نمی آیی؟»

«نه پدر! اجازه بدهید چند سؤال از شما بپرسم، بعد به همراه شما می آیم».

«بگو پسرم!»

«پدر! آیا مرا دوست دارید؟»

«البته پسرم!»

«اگر سؤال دیگری بپرسم، جواب می دهید؟»

«حتما پسرم».

«پدر!... چرا طواف امروز شما با همیشه فرق دارد؟ انگار امروز آخرین دیدار شما با کعبه است».

سکوت سنگینی بر لب های امام نشست. یاد سفر امام به خراسان افتادم. به چهره امام خیره شدم. اشک در چشم امام جمع شده بود. امام فرزندش را در آغوش گرفت. دیگر نتوانستم طاقت بیاورم و... .

سؤالی که فراموش کرده بودیم
راوی: اسماعیل بن مهران

من و «احمد بَزَنطی» در دِه صَریا در مورد سن حضرت رضا علیه السلام صحبت می کردیم. از احمد خواستیم که وقتی به حضور امام رسیدیم، یادآوری کند که سن امام را از خودشان بپرسیم.

روزی توفیق دیدار امام، نصیب مان شد. آن موقع، ما، جریان سؤال از سن امام را به کلّی فراموش کرده بودیم، امّا به محض این که احمد را دید، پرسید:

«احمد! ... چند سال داری؟»

سی و نه سال.

امام فرمود: «امّا من چهل و چهار سال دارم».

به سوی شهر غربت
راوی: سجستانی

روز عجیبی بود. فرستاده مأمون خلیفه عباسی آمده بود تا امام را از مدینه به سوی خراسان روانه کند. چهره و حرکات امام، همه و همه، نشانه های جدایی بودند. وقتی خواست با تربت پیامبر صلی الله علیه و آله وداع کند، چند بار تا کنار حرم رسول خدا رفت و برگشت. انگار طاقت جدایی را نداشت.

طاقت نیاوردم. جلو رفتم و سلام کردم. به خاطر مسافرت و این که قرار بود امام به جای مأمون در آینده خلیفه شود، به ایشان تبریک گفتم، امّا با دیدن اشک امام، دلم گرفت. سکوت تلخی روی لب هایم نشست. امام فرمودند:

«خوب مرا نگاه کن!... حرکتم به سوی شهر غربت است و مرگم هم در همان جاست... سجستانی!... بدن من در کنار قبر هارون پدر مأمون دفن خواهد شد».

گلیم کهنه اتاق
راوی: نعمان بن سعد

کنار امیرالمؤمنین علی علیه السلام نشسته بودم. امام نگاهی به من کردند و فرمودند:

«نعمان!... سال ها بعد، یکی از فرزندان من در خراسان با زهر کشنده ای شهید خواهد شد. اسم او مثل اسم من، علی است. اسم پدرش هم مانند اسم پسر«عمران»، موسی است. این را بدان! هرکس که قبر او را زیارت کند، خدا تمام گناهان قبل از زیارتش را خواهد بخشید... به خاطر پسرم علی».

حرف امام که تمام شد، سکوت کردم و به گلیم کهنه اتاق خیره شدم. با خودم گفتم: «این درست!... امّا من چرا گناه کنم که به خاطر بخشش، امام رضا علیه السلام را زیارت کنم؟ باید به خاطر دلم و برای محبتم به اهل بیت علیهم السلام او را زیارت کنم».

به امام نگاه کردم. انگار با لبخندش حرفم را تأیید می کرد.

در یادِ مایی
راوی: عبداللّه بن ابراهیم غفاری

تنگ دست بودم و روزگارم به سختی می گذشت. یکی از طلبکارهایم برای گرفتن پولش مرا در فشار گذاشته بود. به طرف صریا حرکت کردم تا امام رضا علیه السلام را ببینم. می خواستم خواهش کنم که وساطت کنند از او بخواهد که مدتی صبر کند.

زمانی که به خدمت امام رسیدم، مشغول صرف غذا بودند. مرا هم دعوت کرد تا چند لقمه ای بخورم. بعد از غذا، از هر دری سخن به میان آمد و من فراموش کردم که اصلاً به چه منظوری به صریاء آمده بودم. مدّتی که گذشت، حضرت رضا علیه السلام ، اشاره کردند که گوشه سجاده ای را که در کنارم بود، بلند کنم. زیر سجاده، سیصد و چهل دینار بود. نوشته ای هم کنار پول ها قرار داشت. یک روی آن نوشته بود: «لا اله الاّ اللّه ، محمد رسول اللّه ، علی ولی اللّه ». و در طرف دیگر آن هم این جملات را خواندم: «ما تو را فراموش نکرده ایم. با این پول قرضت را بپرداز! بقیّه اش هم خرجی خانواده ات است».

کوه و دیگ
راوی: ابا صلت هروی

همراه امام وارد «مرو» شدیم. نزدیک «دهِ سرخ» توقف کردیم. مؤذن کاروان، نگاهی به خورشید کرد و رو به امام گفت: «آقا! ظهر شده است».

امام پیاده شدند و آب خواستند. نگاهی به صحرا کردیم. اثری از آب نبود. نگران برگشتیم. امّا از تعجّب زبانمان بند آمد. امام با دست شان مقداری از خاک را گود کرده بود و چشمه ای ظاهر شده بود.

وارد «سناباد» شدیم. کوهی نزدیک سناباد بود که از سنگ آن، دیگ های سنگی می ساختند. امام به تخته سنگی از کوه تکیه دادند و رو به آسمان گفتند:

«خدایا!... غذاهایی را که مردم با دیگ های این کوه می پزند، مورد لطفت قرار ده و به این غذاها برکت عطا کن!»

فکر می کنم خدا به برکت دعای امام، به کوه، نظر خاصی کرد. چون امام خواستند که از آن روز به بعد، غذایشان را فقط در دیگ هایی بپزیم که از سنگ آن کوه ساخته شده باشد.

روز بعد، پس از کمی استراحت، امام به طرف محلی که «هارون» پدر مأمون در آن دفن شده بود، حرکت کردند. مأموران حکومتی جار زدند که امام می خواهد قبر هارون را زیارت کند، امّا امام با یک حرکت ساده، نقشه های مأموران را نقش بر آب کرد. آن حرکت هم این بود که کنار قبر هارون ایستادند و با انگشت، خطی در کنار قبر، کشیدند. بعد رو به ما فرمودند:

این جا قبر من خواهد شد... شیعیان ما به این جا خواهند آمد و مرا زیارت خواهند کرد... و هرکس به دیدار قبرم بیاید، خدا لطفش را شامل حال او خواهد کرد.

بعد رو به قبله ایستادند و نماز خواندند و با سجده ای طولانی، چیزهایی را زیر لب زمزمه کردند. اشک در چشمم جمع شده بود.

و او با كوفیان جنگ میكرد تا آنگاه كه كشته شد، هنگامى كه سید الشهداء از ساحل فرات برمیگشت شمر بن ذى الجوشن با گروهى از یاران خود جلو آن جناب را گرفتند، در این هنگام مردى بنام مالك بن یسر كندى شمشیرى بر سر مبارك آن حضرت فرود آورد شمشیر از كلاه عبور كرد و به استخوان رسید و سر مباركش را خون آلود كرد، سید الشهداء علیه السّلام فرمود: دستت افلیج گردد تا از خوردن طعام و آشامیدن آب محروم گردى و خداوند شما را با ستمكاران محشور كند.

امام حسین علیه السّلام كلاه را از سر برداشت و با پارچه‏اى سرش را محكم بست، و كلاه دیگرى را طلبید و در سر گذاشت و عمامه‏اى هم بروى آن بست، در این هنگام شمر و یاران او از نزد آن جناب رفتند و حضرت مدتى در جاى خود توقف كردند.

بار دیگر كوفیان مراجعت كردند و پیرامون وى را گرفتند، در این وقت عبد اللَّه ابن حسن كه كودكى نابالغ بود از راه رسید و در نزد سید الشهداء توقف كرد، زینب سلام اللَّه علیها از راه رسید و خواست او را برگرداند، امام حسین علیه السّلام فرمود: اى خواهرم عبد اللَّه را برگردان و در نزد خود نگهدار عبد اللَّه از مراجعت خوددارى كرد و گفت: به خداوند قسم من از عمویم مفارقت‏

نخواهم كرد، در این هنگام بحر بن كعب از راه رسید و شمشیر خود را حواله سید الشهداء علیه السّلام كرد، عبد اللَّه گفت: یا ابن الخبیثة میخواهى عمویم را بكشى، بحر شمشیر خود را فرود آورد عبد اللَّه دستش را جلو شمشیر گرفت و در اثر این دستش قطع شد و از پوست آویزان گردید.

عبد اللَّه ناگهان فریادى كشید و مادرش را صدا زد، امام حسین علیه السّلام او را در بر گرفت و به سینه خود چسبانید، و گفت: اى پسرك من در این مصیبت صبر كن خداوند تو را بزودى به پدران شایسته‏ات ملحق خواهد كرد، بعد از این فرمود: خداوندا این گروه را پس از خوشى از همدیگر پراكنده كن، و آنان را دسته‏هاى مختلفى قرار بده كه همواره با هم در جنگ و ستیز باشند، حكام آنها را از آنها راضى قرار مده، پروردگارا این جماعت ما را دعوت كردند تا از ما یارى كنند، بعد از این بر ما حمله آوردند و سر انجام ما را كشتند.

در این وقت پیادگان و افراد ولگرد و هر جایى از هر طرف حمله آوردند، و بقیه یاران امام علیه السّلام را كشتند، تا وقتى كه جز سه و چهار نفر باقى نماندند، سید الشهداء پس از مشاهده این وضع زیر جامه‏اى خواستند و او را پاره كردند و پوشیدند، و این را از این جهت كه دیگران در وى طمع نكنند انجام دادند.

در این هنگام جز دو سه نفر بیشتر از اهل بیت او باقى نماندند، وى به تنهائى به لشكر حمله آورد و آنان را از خود دفع میكرد، و این سه نفر هم كه از آن جناب حمایت میكردند كشته شدند، امام حسین علیه السّلام در این وقت زخم زیادى برداشته بود و از سر و صورت و بدن مباركش خون جارى میشد، و در اثر حملات سید الشهداء مردم متفرق میشدند.

حمید بن مسلم گوید: به خداوند سوگند من كسى را مانند حسین بن علی ندیدم كه فرزندان و برادران و خویشاوندانش كشته شده باشند؛ و او با قوت قلب و دل نیرومند بر صفوف دشمن حمله كند، و آنان را از هم متفرق سازد، هر گاه پیادگان بر وى حمله‏

میكردند او با شمشیرش آنها را پراكنده میكرد و چون بزها كه از گرگ فرار میكنند از وى دور میشدند.

هنگامى كه شمر بن ذى الجوشن این وضع را مشاهده كرد، به تیراندازان فرمان داد تا سید الشهداء را تیر باران كنند، در اثر تیراندازى بدن مباركش مانند قنفذ شد حضرت در اثر جراحات زیاد از حمله خوددارى كرد، و آنان در مقابلش ایستادند، شمر فریاد زد چرا صبر كرده‏اید، بار دیگر از هر طرف حمله آوردند.

ذرعة بن شریك شمشیرى بر كتف آن جناب فرود آورد و سنان بن انس هم نیزه بر آن حضرت زد و در اثر همین نیزه امام حسین علیه السّلام از بالاى اسب بر زمین افتاد، خولى ابن یزید از اسب بزیر آمد تا سر مبارك او را از بدن جدا سازد و لیكن دستش لرزید، در این هنگام شمر رسید و گفت: خداوند دستت را بشكند چرا میلرزى؟، شمر از اسب بزیر آمد و سر مبارك وى را از تن جدا كرد و بخولى داد و گفت: اینك براى ابن سعد ببر.

بعد از شهادت سید الشهداء علیه السّلام لباس‏هاى آن جناب را غارت كردند، پیراهنش را اسحاق بن حویه حضرمى و عمامه‏اش را هم اخنس بن شریق برد، شمشیرش را نیز مردى از بنى دارم برداشت، و سپس خیمه‏ها و شتران و اهل بیت حضرت را غارت كردند.

حمید بن مسلم گوید: بخداوند سوگند من زنان و دختران و خواهران و اهل بیت او را دیدم كه لباسهاى خود را بیرون میكردند و بمردم میدادند تا مردم به آنان نزدیك نشوند پس از این بطرف علی بن الحسین رفتیم و او روى بستر مرض افتاده بود عده از رجاله و ولگردان كه با شمر بودند گفتند: این بیمار را هم بكشیم گفتم: سبحان اللَّه این كودك است و علاوه مریض هم هست من كوشیدم و جماعت را از وى دفع كردم.

در این هنگام عمر بن سعد بطرف خیام طاهرات آمد و زنان هنگامى كه او را دیدند ضجه و شیون كردند ابن سعد بیاران خود گفت هیچ كدام از شما حق ندارید به این زنها صدمه برسانید و یا بچادرهاى آنان نزدیك شوید و به این جوان مریض هم آسیبى نزنید.

زنان حضرت سید الشهداء علیه السّلام از ابن سعد خواستند تا لباسهاى غارت شده آنان را باز دهند و بوسیله آن بدنهاى خود را بپوشند ابن سعد گفت: هر كس لباسهاى این‏ها را غارت كرده است برگرداند، راوى گوید بخداوند سوگند هیچ كدام از آنها بحرف ابن سعد توجهى نكردند سپس گروهى از یاران خود را بر اهل بیت محافظ قرار داد و گفت از اینها سرپرستى كنید.

بعد از این بخیمه خود مراجعت كرد و گفت: كدامیك از شما حاضرید بر بدن حسین بن علی اسب بتازید؟ ده نفر از كوفیان كه از جمله آنان اسحاق بن حویه و اخنس بن مرشد بودند حاضر شدند و بر بدن سید الشهداء علیه السّلام اسبها را راندند و در اثر این بدن مباركش خورد شد

پیغمبر صلّى اللَّه علیه و آله در غدیر خم‏ امیر المؤمنین (ع) را منصب خلافت داد و این حكایت در اطراف منتشر شد حارث بن نعمان بر ناقه خود نشست و بمدینه آمد در مجلس پیغمبر (ص) كه از مهاجر و انصار پر بود گفت: محمّد تو ما را بكلمه شهادت دلالت كردى و بقیام صلاة و بزكاة و صوم و حجّ و جهاد امر نمودى همه را اطاعت كردیم باین همه راضى نشدى تا اینكه دست این پسر را گرفتى و گفتى‏ من كنت "مولاه فهذا علىّ مولاه‏" و امر كردى كه بعد از من اقتدا باو كنید این كار بمجرّد رأى تو بوده یا بامر خدا كردى حضرت فرمود بخداى كه جز او پروردگارى نیست آنچه در باره على (ع) گفتم بامر خداى بوده چون این بشنید برخاست و گفت بار خدایا آنچه محمّد میگوید، در باره على اگر راست است بر ما سنگى ببارد ما را بعذابى دردناك گرفتار كن چون آن ملعون این دعا كرد سنگى از آسمان بر سر آن ملعون بیفتاد و از دبرش بیرون رفت در ساعت این آیه نازل شد، سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ‏ یعنى درخواست خواهند كه حارث بن نعمان است عذابیرا كه فرود آینده است ( ترجمه الألفین، ص: 895)

پیغمبر فرمود: امت من هنوز خوى جاهلیت دارند و ممكن است در اثر این قضیه مخالفت‏هائى بشود، جبرئیل گفت این موضوع باید انجام یابد و هرگز تاخیر نشود و آیه شریفه‏ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ‏ در این مورد فرود آمد.

حضرت رسول صلّى اللَّه علیه و آله بى‏درنگ از مركب فرود آمد و در بیابان بى‏آب و علف رحل اقامت افكند و مسلمین هم به تبعیت از آن جناب از مراكب خود پائین شدند و در پیرامون او اجتماع كردند در این هنگام هوا بسیار گرم و ناراحت‏كننده بود، حضرت امر فرمود سایبان‏هاى بزرگى براى استراحت و آسایش مسلمانان درست كردند، و جهاز شتران را بالاى یك دیگر قرار دادند، پس از آن منادى پیغمبر فریاد زد مردم باید همگان در پیرامون رسول اللَّه اجتماع كنند و مطلب مهمى را استماع نمایند.

مسلمین در دنبال این اعلام در اطراف آن جناب جمع شدند و از حرارت آفتاب زمین داغ و سوزان بود، اكثر مردم تاب و تحمل نداشتند و رداى خود را روى زمین پهن كرده و پاى خود را روى آن میگذاشتند، حضرت بالاى جهاز شتران قرار گرفتند و امیر المؤمنین علیه السّلام را نزد خود طلبیده و او را نیز همراه خود بالا بردند.

پس از این جریان خطبه مفصلى انشاء فرمودند، و حمد و ثناى پروردگار را بجا آوردند و مقدارى مردم را موعظه و پند نصیحت كرده و سپس خبر رحلت خود را به گوش مردم رسانیده و فرمود: من بسوى پروردگار دعوت شده‏ام و در همین نزدیكى از میان شما خواهم رفت و ستاره زندگى من در آینده غروب خواهد كرد، و من در میان شما دو چیز گرانبهائى خواهم گذاشت كه اگر از آنها دست بر ندارید گمراه‏ نخواهید شد. یكى از آن دو كتاب خداوند است و دوم عترت و اهل بیت من میباشند این دو از هم جدا نمیشوند تا در كنار حوض كوثر بر من وارد شوند، بعد با فریاد بلند مردم را ندا كرد: آیا من نسبت به شما از نفس خودتان اولى و احق نیستم؟ همگان گفتند: آرى به خداوند سوگند چنین است. در این هنگام بازوى علی بن ابى طالب علیه السّلام را گرفت و او را بالا برد تا اندازه كه سفیدى زیر بغل آن دو نمایان شد بعد از این جریان فرمود: «من كنت مولاه فهذا علیّ مولاه، اللّهم وال من والاه، و عاد من عاداه، و انصر من نصره، و اخذل من خذله».

پس از این فرمایش از بالاى جهاز شتران پائین آمد و آفتاب به نصف النهار رسیده بود، بلافاصله دو ركعت نماز اداء فرمود، و مؤذن خود را فرمان داد تا اذان ظهر بگوید و بعد از اداء فریضه ظهر در خیمه خود جلوس فرمود و امر كرد علی علیه السّلام هم در خیمه مقابل او قرار گیرد. مسلمین مأمور شدند تا در آن خیمه حاضر شوند و او را به خلافت و امامت تهنیت و تبریك بگویند، مسلمین همگان امر حضرت رسول را اطاعت كردند و در نزد علی حاضر شدند و بعنوان امیر المؤمنین بر وى سلام كردند، پس از این زنان حضرت رسول و سایر مؤمنات نیز از مردان تبعیت كرده و بر آن جناب وارد شده و او را تبریك و تهنیت گفتند. از جمله كسانى كه در تبریك و تهنیت مبالغه میكرد عمر بن خطاب بود وى در هنگام ورود به خیمه امیر المؤمنین گفت: «بخ بخ لك یا علی اصبحت مولاى و مولى كل مؤمن و مؤمنة»( مبارک یاشد مبارک باشد ای علی ، مولای من ومولای هر مرد وزن مومن شدی

و چون به نجف كه از بلاد كوفه است، رسید، و در نجف به محلّ دفن أمیر المؤمنین رسید، آنقدر گریست، كه بر محاسنش از اشكهاى چشمانش جارى شد، و پس از آن گفت: السّلام علیك یا أمیر المؤمنین و رحمة الله و بركاته. السّلام علیك یا أمین الله فى أرضه و حجّته على عباده، و تا رسید به جمله: مشغولة عن الدّنیا بحمدك و ثنائك. در این حال گونه خود را به روى قبر گذاشت و گفت: اللّهمّ إنّ قلوب المخبتین إلیك و الهة تا رسید به جمله: و غایة رجائى، فى منقلبى و مثواى.

جابر جعفى گوید: حضرت باقر علیه السّلام به من گفتند: این كلام را كسى نمى‏گوید، و بدین دعا أحدى از شیعه ما در نزد قبر أمیر المؤمنین علیه السّلام، و یا قبور

یكى از أئمّه علیهم السّلام دعا نمى‏كند مگر آنكه دعاى او در طىّ محفظه‏اى از نور نوشته مى‏شود، و به خاتم محمّد صلّى اللّه علیه و آله مهر مى‏خورد، و همین طور محفوظ مى‏ماند تا آن را به قائم آل محمّد علیه السّلام بسپارند، و قائم آل محمّد با او به بشارت و تحیّت و كرامت ملاقات مى‏كنند. انشاء الله‏

سیّد ابن طاوس از كتاب «النّشر و الطّىّ» روایت مفصّلى را در فضیلت روز غدیر ذكر مى‏كند، كه از جمله فقرات آن، این است كه حضرت رضا علیه السّلام مى‏فرماید: و یوم تفطیر الصّائمین، فمن فطّر فیه صائما مؤمنا كان كمن أطعم فئآما و فئآما إلى أن عدّ عشرا، ثمّ قال: أو تدرى ما الفئآم؟! قال: لا! قال: مأة ألف و هو یوم التّهنئة یهنّى بعضكم بعضا.

«روز غدیر روز إفطار دادن روزه‏داران است. پس كسى كه در آن روز یك روزه‏دار را كه مؤمن باشد، إفطار دهد، مانند آن است كه یك فئآم، و یك فئآم دیگر، تا آنكه آن حضرت ده فئآم را شمردند، إطعام كرده باشد. و پس از این سخن حضرت فرمود: مى‏دانى یك فئآم چیست؟! گفتم: نه! حضرت فرمود: یك فئآم، صد هزار نفر است.

و خداوند به غدیر خمّ مى‏گمارد فرشتگان مقرّب خود را كه رئیس آنها در آن روز جبرئیل علیه السّلام است. و مى‏گمارد پیامبران خود را كه رئیس آنها در آن روز محمّد صلّى اللّه علیه و آله است. و مى‏گمارد أوصیاى انتخاب شده خود را كه رئیس آنها در آن روز أمیر المؤمنین است. و مى‏گمارد أولیاى خدا را كه رؤساى آنها در آن روز سلمان و أبو ذرّ و مقداد و عمّار هستند.

و اینها غدیر را به بهشت وارد مى‏كنند، همچنانكه چوپان گوسپندان خود را به آب و گیاه وارد مى‏كند.

مفضّل مى‏گوید: من گفتم: إى آقاى من! تو مرا أمر مى‏كنى كه در آن روز، روزه بگیرم؟ حضرت به من گفت: إى والله! إى والله! إى والله‏

پیامبر (ص) فرمود: «هیچ كارى روز عید قربان‏ در نزد خداوند از خونى كه ریخته مى‏شود دوست داشتنى‏تر نیست، قربانى در روز قیامت با همان شاخها و سمهایش حاضر مى‏شود. خون حیوان قربانى پیش از آن كه بر زمین گسترده گردد جایگاهش در نزد خداوند معین بوده است، جانهاى خود را با آن پاكیزه و معطر سازید. «ما من عمل یوم النحر احبّ الى اللّه عزّ و جلّ من اراقة الدّم و انّها لتأتى یوم القیامة بقرونها و اظلافها و انّ الدّم لیقع من اللّه بمكان قبل ان یقع الارض فطیبوا بها نفسا.»

2- روایت شده كه آن حضرت فرمود: «براى شما به تعداد هر مو و پشمى كه در پوست حیوان قربانى باشد و به تعداد هر قطره خونى كه داشته باشد حسنه مى‏باشد. حیوان قربانى را با ترازوى روز قیامت وزن مى‏كنند، بشارت باد شما را به این وسیله بزرگ آمرزش.»

نقل شده است كه اصحاب رسول خدا در پرداخت بهاى گوسفند قربانى زیاده روى مى‏كردند و دوست نداشتند كه در خرید قربانى چانه بزنند، زیرا بهترین قربانى، گران قیمت‏تر و دوست داشتنى‏تر آن در نزد صحابه بود.

روایت شده است كه عمر قربانى گران بهایى را براى قربانى آماده كرده بود. این حیوان را به سیصد دینار از عمر خریدارى مى‏كردند. عمر از پیامبر

اجازه خواست كه این حیوان را بفروشد و یك حیوان ارزان خریدارى كند.

پیامبر (ص) عمر را از این كار نهى كرده فرمودند: همین قربانى با ارزش را قربانى كن( ترجمه شرح نهج البلاغه(ابن میثم)، ج‏2، ص: 306)

اگر حوصله داشتید یک مقدار در این آیه تامل کنید آیه جالبی است.

 ساعتی از یک روز،خسران، لقاءالله ، هدایت  و چند موضوع دیگر....

الَّذِینَ یُنفِقُونَ فِی السَّرَّاء وَالضَّرَّاء وَالْكَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ

وَالَّذِینَ إِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُواْ أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُواْ اللّهَ فَاسْتَغْفَرُواْ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ وَلَمْ یُصِرُّواْ عَلَى مَا فَعَلُواْ وَهُمْ یَعْلَمُونَ

بر اساس دو آیه مبارکه134و135 سوره آل عمران  افراد باتقوا کسانی هستند که:

1 – به صورت پنهانی مال وثروت خود را به نیازمندان می بخشند

2 – بخشش افراد با تقوا فقط در زمان توانگری ودارا بودن نیست بلکه در سختیها هم بخشش می کنند

3- در موقع خشم به رفتار خود مسلط هستند

4 – نسبت به بدیهای مردم گذشت می کنند

5 – اگر گناهی انجام دادند یا نسبت به خود حقی را ضایع کردند سریعا خدا را یاد می کنند واز خدا طلب بخشش می کنند

6 – اصرار بر انجام کار زشت ندارند

تشرف مرحوم محمد تقی بافقی